Zjechałem z asfaltu na polną drogę i od razu pożałowałem, że w ogóle tu przyjechałem. Mój nowy pick-up, kupiony miesiąc temu za prawie sto dwadzieścia tysięcy złotych, kołysał się na wyboistej drodze jak łódka na fali. Gałęzie leszczyny drapały karoserię, spod kół buchał kurz.
Nazywam się Wojciech Kowal, mam pięćdziesiąt dwa lata, prowadzę firmę deweloperską w Poznaniu. Do tej wsi pod Śremem zawiozła mnie ogłoszenie od agenta: solidny dom nad Wartą, cena śmiesznie niska, bo właściciel podobno musiał szybko sprzedać.
— A dlaczego taki pośpiech? — spytałem wtedy agenta przez telefon.
— Nie wiem, mówi, że się wyprowadza. Ale dokumenty w porządku, sam sprawdziłem.
Klnąłem pod nosem na siebie, na agenta, na cały ten pomysł z domkiem letniskowym z dala od miasta. Ale gdy tylko wyjechałem z lasu, zwolniłem. Przed sobą miałem ogromną łąkę zalaną czerwcowym słońcem, a za nią rzekę — jasną, z piaszczystą plażą. Tuż nad wodą, między starymi brzozami, stał drewniany dom z wysokim dachem. Drewno poczerniałe od lat, ale widać było, że ktoś się nim opiekował: ganek świeżo odnowiony, okiennice pomalowane, płot równy jak struna.
Zatrzymałem samochód przy bramie. Cisza, tylko szum wody na bystrzu i gdzieś w oddali krowa. Podszedłem do drzwi i zawołałem:
— Jest ktoś?
Drzwi się otworzyły. Na progu stanął mężczyzna, niski, trochę pochylony, z zakolami na czole, w starej kraciastej koszuli. Wyciągnąłem rękę na powitanie i zamarłem w pół gestu. Te oczy. Skądś je znałem.
— Dzień dobry, pan Wojciech? Agent dzwonił.
Głos też znałem. Cichy, trochę matowy. I ten sposób przekrzywiania głowy podczas mówienia.
— Tak — powiedziałem powoli. — A pan… przepraszam, jak się nazywa?
— Marek. Marek Duda. Byliśmy razem w podstawówce w Śremie, pamiętasz?
Teraz to musicie usłyszeć ode mnie, bo tamtą historię wszyscy znają z jednej strony, a ja mam swoją.
W klasie byłem tym głośnym. Ojciec prowadził firmę budowlaną, więc miałem nowe adidasy, kieszonkowe i zawsze towarzystwo wokół siebie. Marek siedział w pierwszej ławce pod oknem — chudy, blady, w okularach sklejonych taśmą po jednej stronie. Matka sprzątała w naszej szkole, ojca nie było. Ubrania miał po starszych kuzynach. I jąkał się, zwłaszcza gdy się denerwował.
Nie będę udawał, że byłem aniołem. Owszem, śmiałem się z niego razem z innymi, przezywałem, raz zabrałem mu kanapkę i rzuciłem psu sąsiada za szkołą — pamiętam to do dziś, bo widziałem, jak Marek patrzył za tą kanapką, a nie powiedział nic, tylko zacisnął pięści. Ale to, co dla mnie było wtedy głupim numerem trzynastolatka, dla niego było czymś innym. Ja o tym zapomniałem na trzydzieści lat. On — najwyraźniej nie.
Teraz stał przede mną, dorosły mężczyzna, właściciel domu, którego przyjechałem kupić za gotówkę. I patrzył na mnie tak, jakby czekał, aż go poznam.
— Marek — powtórzyłem i poczułem, jak robi mi się gorąco mimo czerwcowego wiatru znad rzeki. — No proszę. Ile to lat.
— Trzydzieści dwa — powiedział bez jąkania, spokojnie, jakby przez te lata je wygasił. — Wejdź, pan… Wojtek. Herbata się parzy.
W domu pachniało dymem z pieca kaflowego i suszonymi ziołami zwieszonymi pod sufitem — dziki bez i mięta, pewnie na herbatę zimową. Na parapecie stała fotografia kobiety w chustce, pewnie matki. Zauważyłem też, że na kredensie leżały okulary — te same, w metalowej oprawie, tylko już bez taśmy, jakby ktoś je trzymał na pamiątkę.
Siedliśmy przy stole. Marek nalał herbaty z kamionkowego czajnika, ręce miał spokojne, choć ja czułem się jak uczeń wezwany do dyrektora.
— Wiesz, dlaczego sprzedaję? — spytał w końcu. — Mama umarła w marcu. Miała siedemdziesiąt osiem lat. Ten dom zbudował mój dziadek, ja go tylko odnawiałem przez dwadzieścia lat, deska po desce, bo innej pracy tu nie było, a wyjeżdżać nie chciałem, dopóki mama żyła. Teraz nie mam po co zostawać.
— Przykro mi — powiedziałem i pomyślałem, jak głupio to zabrzmiało.
— Wiem, że mnie poznałeś od razu — kontynuował. — Nie musisz udawać. Widziałem, jak stałeś przy bramie i się zastanawiałeś, gdzie mnie już widziałeś.
Wtedy powiedziałem mu wprost, bez owijania: że przepraszam za tę kanapkę, za przezwiska, za wszystko, co robiłem trzydzieści lat temu i o czym on pamiętał, a ja nie. Marek słuchał, mieszając łyżeczką herbatę, choć cukru już dawno nie było czego mieszać.
— Nie po to cię wpuściłem, żebyś przepraszał — powiedział w końcu. — Dom jest w dobrym stanie, cena sto sześćdziesiąt tysięcy, jak w ogłoszeniu. Agent nic nie ubarwił. Chcę tylko, żebyś wiedział, komu płacisz.
Podpisaliśmy umowę tydzień później u notariusza w Śremie — bez targowania się, co zresztą moich znajomych z branży deweloperskiej bardzo zdziwiło, bo zwykle zbijam cenę o dziesięć procent z automatu. Ale nie tym razem. Przelałem całą kwotę tego samego dnia, co widać było na ekranie telefonu Marka, gdy w kancelarii otworzył aplikację banku i pokazał mi SMS z potwierdzeniem — chciał, żebym widział, że nie próbuje mnie oszukać, choć to raczej ja powinienem się tego obawiać po latach.
Miesiąc później zadzwoniłem do niego z pytaniem o studnię — pompa zaczęła chrypieć. Rozmawialiśmy przez dwie godziny, już nie o studni. O tym, że przenosi się do siostry pod Wrocław, że szuka pracy jako stolarz, bo to jedyne, czego się nauczył od dziadka oprócz cierpliwości.
Dom stoi do dziś nad Wartą, dachówka już nowsza, bo dobudowałem taras od strony rzeki. Fotografia matki Marka wciąż stoi na tym samym parapecie — zostawiłem ją tam, nie potrafiłem jej przenieść ani wyrzucić. A okulary w metalowej oprawie trzymam w szufladzie biurka w Poznaniu, tam gdzie kiedyś trzymałem klucze do starego mieszkania. Nie wiem, po co je zabrałem. Chyba żeby nie zapomnieć drugi raz.
