Nie jestem tym, który to opowiada zwykle. Zwykle mówi moja żona, Bożena, i mówi to tak, jakby całe te lata siedziała obok mnie z chronometrem i notesem. A ja, Ryszard Kowalik, pięćdziesiąt dwa lata, elektryk po fachu, przez jedenaście lat rzeczywiście piłem tak, że chowałem flaszki w skrzynce na narzędzia, w baku po płynie do spryskiwacza, nawet w rynnie przy altance na działce w Piasecznie. Dwa litry czystej dziennie, czasem więcej. To akurat się zgadza z tym, co ona mówi wszystkim sąsiadkom przy śmietniku.
Tylko że ona nie wie, co ja wtedy czułem. Widziała butelki. Ja widziałem coś innego — widziałem warsztat, który zamknęli w dziewięćdziesiątym dziewiątym, i siebie, czterdziestoletniego wtedy faceta, który nagle nie umiał nikomu powiedzieć, że się boi. Picie nie było ucieczką od niej. Było ucieczką od tego, że nie potrafiłem być tym, kim miałem być.
Bożena zawsze zaczyna od tej samej sceny, kiedy opowiada: jak przyszła do altanki po sekator i znalazła mnie pod konarem starej czereśni, z butelką między kolanami, a ja nie mogłem wstać. Mówi to spokojnym głosem, jakby czytała z kartki. Ale nie mówi, że dzień wcześniej zadzwonił do mnie syn, Damian, i powiedział, że nie przyjedzie na moje urodziny, bo — jak to ujął — „tato, ja się ciebie po prostu wstydzę przed dziewczyną". Miałem wtedy pięćdziesiąt jeden lat. To był listopad, zimno, liście czereśni już opadły, a ja siedziałem pod gołym konarem, bo mi się wydawało, że jak usiądę pod drzewem bez liści, to będzie mi bliżej do tego, jak się czułem w środku.
Ona przyszła po ten sekator o wpół do jedenastej w nocy — sama nie wiem po co jej sekator o tej porze, chyba po prostu szukała pretekstu, żeby wyjść z domu i policzyć, ile flaszek zniknęło z szafki pod zlewem. Zastała mnie. Nie krzyczała. To akurat prawda. Usiadła obok na starej ławce, tej z odpryskującą zieloną farbą, i powiedziała tylko: „Ryszard, ja już nie umiem policzyć, ile razy cię szukałam po tej działce." I wtedy, pierwszy raz od lat, zobaczyłem, że ona ma pod oczami takie same cienie jak ja.
Rano zabrała mnie do przychodni na Puławskiej, tam gdzie chodziliśmy jeszcze z Damianem na szczepienia, kiedy był mały. Lekarz, starszy pan z siwym wąsem, popatrzył na wyniki krwi i powiedział bez ogródek: „Panie Ryszardzie, wątroba panu wysiada. Rok, może dwa, jak pan tak dalej pociągnie." Nie krzyczał, nie moralizował. Po prostu podał mi skierowanie do ośrodka w Czarnym Borze pod Wałbrzychem i dodał: „Miejsce jest za trzy tygodnie. Niech pan zdecyduje dzisiaj, bo za trzy tygodnie to pan może już nie decydować o niczym."
Do ośrodka jechałem sam, autobusem PKS, bo Bożena powiedziała, że musi zostać przy wnuczce, choć wiem, że tak naprawdę bała się, że jak pojedzie ze mną, to po drodze zawrócę. W Czarnym Borze były trzy miesiące terapii grupowej, sala z linoleum pachnącym środkiem czyszczącym, plastikowe krzesła ustawione w krąg i dwadzieścia dwie osoby, które miały te same cienie pod oczami co ja i Bożena. Terapeutka, pani Alicja, kazała mi w pierwszym tygodniu napisać na kartce, co konkretnie straciłem przez picie. Napisałem: warsztat, zaufanie syna, cztery zęby, prawo jazdy na dwa lata, i — to dopisałem na końcu, bo długo się wahałem — szacunek do siebie.
W ośrodku było łóżko przy oknie, z którego widziałem sosnowy las i raz w tygodniu sarnę przechodzącą przez polanę o szóstej rano. Sąsiadem po prawej był mężczyzna po pięćdziesiątce, kierowca TIR-a, który stracił licencję za jazdę po pijaku i teraz nie mógł spłacać kredytu na dom w Radomiu. Nocami rozmawialiśmy o tym, jak łatwo jest zamienić strach w coś, co można nalać do szklanki.
Trzy lata temu, dwudziestego trzeciego marca, wypiłem ostatni kieliszek. Pamiętam datę, bo to był dzień, w którym Damian po raz pierwszy od czterech lat sam do mnie zadzwonił — nie ja do niego, tylko on do mnie — i zapytał, czy przyjadę na chrzciny jego córki, mojej wnuczki Zosi. Powiedziałem tak. I pojechałem, trzeźwy, w garniturze, który kupiłem specjalnie na tę okazję w galerii na Wilanowskiej, bo stary garnitur już na mnie nie pasował — schudłem dziewięć kilo w trakcie leczenia.
Bożena dziś mówi wszystkim, że to ona mnie uratowała, że to ona zaciągnęła mnie do lekarza. I ma rację, po części. Ale ona nie mówi, że jak wróciłem z Czarnego Boru, to przez pierwsze pół roku sypiała w pokoju Damiana, bo nie wierzyła, że wytrzymam, i bała się być obok mnie w nocy. Nie mówi, że kiedy w końcu wróciła do naszej sypialni, to pierwszą rzeczą, jaką zrobiła, było wystawienie starej skrzynki na narzędzia z altanki na śmietnik, bo, jak powiedziała, „już nigdy nie chcę widzieć, co się w niej mieściło".
Dzisiaj mieszkamy w tym samym domu w Piasecznie, tylko altanka wygląda inaczej — w miejscu, gdzie stała ławka z odpryskującą farbą, postawiłem huśtawkę dla Zosi, bo ma teraz cztery lata i przyjeżdża do nas co drugą sobotę. Konar czereśni, pod którym Bożena mnie wtedy znalazła, uschł zimą dwa lata temu i musieliśmy go wyciąć — zostawiłem sobie kawałek tego drewna, leży u mnie w warsztacie na półce, obok nowych narzędzi, które kupiłem, kiedy w zeszłym roku otworzyłem mały serwis elektryczny na własny rachunek, dwadzieścia sześć tysięcy złotych pożyczki z Banku Spółdzielczego, spłacam ją co miesiąc, punktualnie, jak wszystko, co teraz robię.
Wczoraj Damian przyjechał z Zosią bez zapowiedzi, po prostu wpadli, bo mieli wolne popołudnie. Zosia biegała po ogrodzie, a ja stałem przy warsztacie i patrzyłem na ten kawałek konara na półce. Damian podszedł, wziął go do ręki, obejrzał ze wszystkich stron i zapytał, czy to to samo drzewo, o którym mama opowiadała. Powiedziałem, że tak. Odłożył kawałek drewna z powrotem na półkę, dokładnie tam, gdzie leżał, i powiedział tylko: „Dobrze, że go wyciąłeś, tato" — po czym poszedł do ogrodu pilnować, żeby Zosia nie wdrapała się na huśtawkę bez asekuracji.
