Dziennik osobisty, czwartek
Czuję, jakby wszystko, co mnie otaczało, było jakimś wielkim teatrem pełnym niedopowiedzeń i ukrytych motywów. Wszyscy przez lata oszukiwali mojego brata, a ja ja najczęściej czułam się tą najbardziej oszukaną.
Nocny dzwonek telefonu. Jeszcze przez sen usłyszałam głos mamy:
Córeczko, mamy pożar, dom się pali. W głosie mamy mieszał się szloch, trzask ognia i panika.
W jednej chwili zniknął cały sen, tylko strach został.
Dom rodzinny mamy leżał piętnaście kilometrów od Gdańska duży, ale już niemłody. Miasto się rozbudowywało, wieś powoli zbliżała się do miejskich granic. Pomyślałam, ile lat miał już ten dom… ile miał.
Budowany jeszcze przez mojego pradziadka Michała, potem dziadek Antoni dobudował drugi letni poziom, później znów coś przebudowali poddasze zamieniło się w ogrzewaną kondygnację.
Po latach dom się wydłużył, z boku dobudowano werandę. Z zewnątrz wydawał się solidny, jednak tylko na pozór zimą w nim marzliśmy, latem panowała wilgoć.
Dom powoli gnił i rozsypywał się po cichu. Każdy to już rozumiał. Trzeba by zburzyć, lecz mama jak zwykle uparta postawiła na swoim: remont. Ona była gospodynią, ojca już dawno zabrakło.
Pieniędzy wystarczy tylko na remont, na nowy dom nas nie stać.
Mamo, po co ci taki duży dom? Wystarczyłby ci mały, na taki by nei trudno zebrać, teraz są projekty i na dwa poziomy za rozsądne pieniądze. Zostałoby jeszcze miejsce na twoje ukochane kwiaty próbowałam przekonać.
Weroniko, ty tego nie rozumiesz wtrącał za każdym razem mój brat, Fryderyk. To dom rodzinny, siedlisko, spuścizna. Tego się nie burzy, trzeba ratować, remont i wszystko będzie jak nowe.
Fryderyk zawsze stawał po stronie mamy, a mama po jego. Moje rady były przyjmowane niemalże jak atak, chociaż przecież były najsensowniejsze z możliwych.
Już się pogodziłam z tym układem. Kiedy upadał któryś z kolejnych projektów brata zawsze z poparciem mamy tylko wzruszałam ramionami. Sami wybrali.
Skoro remont, to róbcie remont.
Córeczko, ale od ciebie też trochę pomocy oczekuję. Niedużo, tylko jeśli nam zabraknie. Mam pieniądze ze sprzedaży mieszkania, w którym mieszkała ciocia, nasze po babci. Po co nam coś, co i tak za daleko?
Sprzedałaś mieszkanie w Warszawie na remont tej starej rudery? Przecież tu za tyle można by postawić willę!
Tylko połowa lokalu była moja, reszta należała do jej syna.
I co, zmusiłaś kuzyna do sprzedaży? Wyrzuciłaś go na bruk?
Nie, on odkupił moją część. Fakt sprzedałam taniej, ale więcej nie chciał dać.
Mamo! Ani twój, ani nasz dom nie jest nam już potrzebny…
Oddać mu? Ja mam swoją rodzinę!
Być może masz rację… Róbcie ten remont, jeśli ode mnie nic nie trzeba, zbieram się do powrotu.
Minął miesiąc. Kolejny nocny telefon dom się pali. Przyjechaliśmy z Andrzejem już tylko na pogorzelisko. Nic nie było do uratowania.
Weroniko, proponuję, żeby twoja mama zamieszkała w którejś z naszych kawalerek. Akurat wolna jest na ulicy Słowackiego.
Myślałam o tym, ale to twoje mieszkanie…
Kochanie, wszystko jest nasze wspólne. Twoja mama potrzebuje pomocy. Na czynszu stracimy grosze, mamy jeszcze dwa mieszkania pod wynajem, a w trzecim mieszkamy.
Ale ta jest twoja…
Nie przywiązuj się. Twoja mama może tu mieszkać, meble są, resztę rzeczy kupimy.
Przewieźliśmy mamę, dokupiliśmy, co było potrzebne. Kiedyś odwiedziłam ją bez zapowiedzi z zakupami, z ciekawości. W telewizorze grał sprzęt, którego wcześniej tu nie było. Po domu pachniało kawą.
Mamo, mówiłaś, że wszystko się spaliło! Przecież to ten sam telewizor, który dostałaś na imieniny. A kawa? Ekspres żyje?
A co, twoim zdaniem, ukradłam? Przed remontem wszystko przewieźliśmy. Tam zostały tylko nagie ściany. Ubezpieczenie było, więc powiedziałam, jak powiedziałam. Meble są u Fryderyka.
Przecież on ma nowe mieszkanie, mebli jeszcze nie zdążyli kupić Czyli twoje rzeczy tam są…
Fryderyk kupił mieszkanie? Za co…?
Skąd mam wiedzieć, kupił i już.
Zrozumiałam, że mama coś przede mną ukrywa. Nie przyzna, tylko czas pokaże. Ale wiem, że zawsze wszystko robiła z myślą o Fryderyku.
Syn był nieudacznikiem, zawsze jemu się coś nie udawało, inni go oszukiwali. Ale to ja czułam się wiecznie robiącą za ofiarę. Wiedziałam, że to kolejna jakaś gra.
Co zrobisz ze zgliszczami? Teren masz dobry, pieniądze są, ubezpieczenie wypłacone.
A co tu budować, wszystko spalone, ziemię sprzedam, dach na głową już mam. Dobrze być córką zamożną. Ale synowi się nie poszczęściło, same długi, długi…
A nie myślałaś, by za te pieniądze kupić sobie własne mieszkanie?
A to co? Wyrzucisz matkę?
To mieszkanie Andrzeja.
Nie zbiedniejecie!
Może powinniśmy odbudować dom, postawić nowy, wygodny jak wszyscy sąsiedzi.
Nie, już postanowiłam, ziemię sprzedam. I tak dom zawsze szedł po linii męskiej, a Fryderyk i tak nie chce. Miasta mu się zachciało.
Ja nie będę namawiać.
Andrzeju, mama chce sprzedać działkę.
Jej wybór. Sam bym domek chętnie postawił, miejsce świetne, twój tata lubił tam wypoczywać pod starą lipą.
Żal mi było, że uschła, jakby znak. Może powinniśmy sami się za budowę zabrać?
Zawsze o tym marzyłem. Dzieci by się cieszyły. Wyrosną, wnuki będą do nas przyjeżdżać.
Och, bujasz w obłokach…
Czemu nie? Mama też może z nami mieszkać.
My zbudujemy, ziemia jej. Jeśli mamy naprawdę być pewni, trzeba działkę odkupć.
Ale przecież to twoja matka!
Tym bardziej wszystko musi być zgodnie z prawem, pamiętasz, kto jest jej synem?
Zajmę się tematem. Wkrótce wystawi ją na sprzedaż. A może zapytamy wprost, niech sprzeda nam?
Nie, będzie kręcić.
To kupimy…
No, i czemu od razu nie przyszliście do mnie po tę sprawę?
Mamo, potrzebujesz gotówki. Możesz kupić sobie naprawdę ładne mieszkanie.
Mama nie odpowiedziała. Ale z zakupem się nie spieszyła.
Zbudowaliśmy dom. Poszły wszystkie nasze oszczędności, do tego kredyt. Ale daliśmy radę, dochody z pracy, wynajem mieszkań wystarczyły.
Po przeprowadzce było jeszcze łatwiej wynajęliśmy trzecie mieszkanie, w którym kiedyś mieszkaliśmy. Mama swojego mieszkania nie kupiła pieniądze oddała Fryderykowi, on z kolei nie poradził sobie z kredytem.
Ubezpieczenia ostatecznie nie wypłacili, pożar wzbudził podejrzenia, bo rzeczy wyniesiono wcześniej dom świadomie podpalono. Zyskali mniej, niż się spodziewano.
Mama wpadała w gości.
Macie tu ładnie i przestronnie. U Fryderyka ciasno, dzieci podrosły, każdemu by się przydał własny pokój, a tam tylko dwa…
Przecież mówiłam. Trzeba było kupić coś większego. Dom był dobry, szkoda, że nie chciałaś budowy.
No tak, a ty przecież zachęcałaś jeszcze przed pożarem. Może dom nie byłby taki piękny, ale przytulny i nowoczesny. Pomoglibyście.
Owszem. A ja dziś proponuję wracacie do miasta. Oddaję wam mieszkanie, przeprowadzam się tutaj. Może Fryderyk się w końcu zdecyduje ze mną zamieszkać. Przecież dom zawsze przechodził na syna.
Mamo, żartujesz? My budowaliśmy, a niby dla kogo dom, dla Fryderyka? Gdyby nie spłonął, szybko by go sprzedał.
Tak było od pokoleń, tradycja!
Pokoleń? Dom miał osiemdziesiąt lat!
Nie ma sensu się spierać. Kiedy wymieniamy się nieruchomościami?
Nasz dom za nasze mieszkanie? O czym ty mówisz, mamo? Dopiero co cię zameldowaliśmy w mieszkaniu, nikt cię nie wyrzuca. Ale mogliśmy tego nie robić.
Dobrze rozumiemy, że całe pieniądze poszły w Fryderyka. Nasz dom i nasza ziemia, wszystko kupione zgodnie z prawem, nie ma żadnych roszczeń. Fryderyk tu nie zamieszka, a ty zawsze możesz nas odwiedzać.
Kiedyś odwiedził nas kuzyn Dominik z Warszawy.
Przyjechałem obejrzeć tych biednych krewnych. Ciocia opowiada, że ledwie wiążecie koniec z końcem, potrzebujecie pieniędzy. A tu piękna willa!
Mama naprawdę tak mówiła…
Też brałem kredyt, ale w końcu spłaciłem. Weroniko, przywiozłem ci kolczyki mama kazała oddać ci osobiście.
Reszta… Ciocia już na pogrzebie oświadczyła, że cała złota szkatułka miała należeć do niej. Udało mi się wtedy ją schować, długo jej szukała. Nie wierzyłem, ale dziś przywiozłem. Te kolczyki to prezent, ciocia wyraźnie nakazała.
Dobrze, że schowałeś. Wszystko by przepadło. Fryderykowi wiecznie mało. My głupi harujemy, a on zawsze dostaje gotowe!
Nie zwracaj nic, zostaw sobie. Możesz sprzedać, bardziej ci się przyda. Mama wtedy kłamała, gwarantuję.
Naprawdę? Opowiesz mi kiedyś?
Jasne…
Mama odwiedza nas coraz rzadziej dokuczają jej nogi. Fryderyk nie ma czasu ciągle go ktoś oszukuje. My z Andrzejem żyjemy spokojnie i szczęśliwie, dzieci cieszą się domem, a Dominik częściej zagląda w odwiedziny. Życie się toczy, każdy wykuwa własne szczęście po swojemuCzasami wieczorem, gdy Andrzej układa dzieci do snu, siadam z kubkiem herbaty w ogrodzie pod nową lipą posadziliśmy ją w miejscu starej, dla pamięci. Wtedy myślę o wszystkich rolach, jakie każdy z nas odegrał w tym rodzinnym teatrze: kto był ofiarą, kto reżyserem, kto tylko statystą. Już nie czuję się oszukaną wiem, że wybrałam inną scenę i sama napisałam na niej swoją rolę.
Dom, choć inny niż dawny, stał się prawdziwym miejscem. Tu nikt nie boi się mówić prawdy ani prosić o pomoc. Ogród znów pachnie kwiatami mamy, która czasem dzwoni, żeby upewnić się, że lipa rośnie prosto.
Być może kiedyś moje dzieci też przyjadą pod tę lipę i będą się sprzeczać o tradycję, dom, o to, co im się należy. Ale może, jeśli będą pamiętać nasze lekcje, wybiorą nad tym wszystkim spokój, śmiech i odwagę bycia sobą.
A ja patrzę w rozkołysane liście i słyszę, jak wiatr szepcze: nie każdy spadek trzeba przyjąć, nie każdą historię warto kontynuować, ale ten dom nasz dom jest już tylko naszą opowieścią.
