Trzy nici. Trzy przeznaczenia

Trzy nici. Trzy przeznaczenia

Co ona powiedziała? Weroniko, nie dosłyszałam co? zapytała Helena Wiktorowna, pochylając się bliżej do towarzyszącej jej sąsiadki, Weroniki Pawłownej.

Weronika zaczęła dokładnie tłumaczyć, o czym rozmawiały przed chwilą przechodząca obok nich mama z córeczką, może siedmioletnią.

Podobno mają w szkole jakiegoś łobuza i ona zwróciła mu uwagę

Weronika mówiła głośno, aż na całą ulicę. Helena słuchała jej uważnie, nie przerywała, potem, obejrzawszy się, odnalazła wzrokiem tamtą dziewczynkę i skinęła jej głową na pożegnanie.

Fajna, porządna dziewczynka, tylko jakaś taka przemądrzała, oceniła w końcu.

Dlaczego? zdziwiła się Helena Wiktorowna, chwytając Weronikę pod ramię i lekko ciągnąc ją do przodu, bo światło na przejściu już dawno zmieniło się na zielone, a samochody ustawiły się rzędem, czekając, aż dwie starsze panie przejdą przez ulicę.

Co mówisz? nie dosłyszała Weronika, rozglądając się nerwowo, przycisnęła do siebie torebkę i drobnymi kroczkami ruszyła do bezpiecznego chodnika.

Mówię, dlaczego przemądrzała?! jeszcze głośniej powtórzyła Helena.

A tak, po prostu

Helena Wiktorowna nie zawsze lubi tłumaczyć swoje myśli, czy to z lenistwa, czy jest przekonana, że przecież wszystko jasne.

Dziewczynka postanowiła poprawić zachowanie chłopaka w klasie? Wychowuje go, zwraca uwagę? Nie, kochanieńka, tak to się nie załatwi Tak to nie przejdzie!

Helena kiwnęła głową, zgadzając się w myślach sama ze sobą, a Weronika westchnęła ciężko. Czasem przyjaciółka bywa nie do zniesienia ze swoją tajemniczością i niedomówieniami. Ale bez Helutki ten dziwny, zmieniony świat byłby jeszcze trudniejszy.

Obie panie, Helena Wiktorowna i Weronika Pawłowna, są sąsiadkami. Ich mieszkania są nietypowe z każdego jest osobne wyjście prosto na podwórze, bez schodów, windy. Kobiety mieszkają w jednym z budynków dawnego dworku pod Warszawą, który kiedyś należał do rotmistrza szwoleżerów, potem przeszedł w ręce znanego człowieka kultury, który po konsultacji z żoną urządził w głównym budynku liceum, a oficyny i mniejsze budynki oddał dla pracowni artystów. Historia poplątała losy dworku obecnie parterowy budynek o półkolistym kształcie, dawniej stajnia, zamienił się w mieszkania. Część lokatorów już się wyprowadziła do większych, wyższych i jaśniejszych bloków, a Weronika, Helena i jeszcze jedna przyjaciółka, Tatiana, trzymają się swoich czterech kątów, rozdzierają w strzępach propozycje wykupu, zamiany, dopłaty, przeprowadzki, zachowania meldunku

Firmy, biura, ochrony, drobni przedsiębiorcy, dla wszystkich ten kawałek Starego Mokotowa był łakomym kąskiem, tuż obok zabytkowe kościoły, niedaleko Trakt Królewski, sama Łazienkowska jeszcze, a widać nawet Świątynię Opatrzności czy Pałac na Wyspie! Tak, główny budynek zajmuje liceum artystyczne, ale są przecież oficyny, budynki, które nie oddano jeszcze w dobre ręce.

Ale te delikatne, schorowane, bezradne już kobiety uparcie bronią swego miejsca. Tu upłynęło ich całe życie, tu również chcą je skończyć.

Zajdziemy do Tosi, Weronika pewnie prowadziła wiekowe już nogi. W ręku miała pudełko z tortem. Złożymy jej życzenia.

Co? Co mówisz, nie dosłyszałam Spojrzyj na mnie, wyczytam z ust! Helena ciągnęła przyjaciółkę za rękaw. Czuła się niezręcznie, trochę jej było wstyd i bała się, że Weronika w końcu wybuchnie, dogada jej i odejdzie. Oczywiście, głuchota irytuje, przecież Weronika nie jest święta

Ale nie, Weronika spokojnie przystanęła, pochyliła się do twarzy Heleny i wyraźnie, przesadnie ruszając ustami, wyartykułowała:

Aha, Tosia zaprosiła Pamiętam! potaknęła Weronika. Nieporozumienie rozwiązane, można iść dalej.

U Tatiany Fedorówny, biednej, dziś już nieporuszającej się staruszki, trwała mała uroczystość urodziny córki. Lidia, choć sama już niemłoda, nadal pracuje gdzieś w korporacji, przyjeżdża rzadko. Miały świętować w weekend, ale termin się przesunął. Tosia na córkę nie narzeka.

Sama sobie winna jestem, mówiła, kiedy gościnie zasiadły przy skromnym, odświętnie zastawionym stole. I niech nikt złego słowa mi o mojej dziewczynce nie powie! podniosła palec w górę, choć nikt nawet o tym nie myślał. Lidia to nasza, zawsze tylko dobrze o niej!

Weronika łagodnie pogładziła rękę podekscytowanej sąsiadki. Mała, sucha dłoń, którą Tosia, jeszcze jako dziewczę, wyrywała chwasty w podwórkowym ogródku, gdy po wojnie zakładano kawałeczek ziemi pod marchew i pietruszkę. Tym maleństwem Tosia trzymała ciężką łopatę i sypała do rowków nasiona. Było wtedy ciężko. Głodno, biednie. Matki wszystkich trzech dziewczynek pracowały w szpitalu na Solec, dziewczynki same siedziały w domu, jadły co znalazły, gotowały, co się dało. Mamy wracały z pracy, przynosiły chleb, czasem masło. Ale to masło miało dziwny, trocinowy posmak. Tosia, Weronika i Helenka nie narzekały tak było wszędzie Ale one miały ogródek, urosło mnóstwo rzeczy! W cudowny sposób zdobyły nasiona u starego agronoma z sąsiedztwa, pana Prokopa. Mieszkał w komunale, wykłócał się z sąsiadkami, kopcił niemiłosiernie, ale dziewczynki z stajni lubił. Miały coś wyjątkowego ciekawość i entuzjazm, które pomagały zwalczać przygnębienie.

Chodź no tu! zawołał pewnego dnia Weronikę. Masz tu nasiona, posadźcie, dobre będzie. Ja doradzę.

Nie wierzyły na początku, że im się uda. Ale pan Prokop nie zawiódł. Urosły i dwie główki kapusty, i ogórki pleniły się po ziemi, zakwitały żółtym kwieciem pod gwiaździstymi liśćmi. Pietruszka się nie przyjęła. Wypuściła parę listków i padła.

Pan Prokop pomstował: Zmarnowałyście plon, wszystko na marne!

Potem im przebaczył i nawet przyniósł po sucharze.

Wojna się skończy, tatusiowie wrócą, to taki ogród wam tu zrobimy, że sąsiedzi pozazdroszczą! obiecał.

Ale wojny nie przeżył. Weronika, Helena i Tosia z trwogą patrzyły, jak wynoszą go z domu. Wtedy tak wiele śmierci było wokół, ale żegnać kogoś bliskiego bolało inaczej Ich ojcowie nigdy nie wrócili, ogród robiły same…

I tak teraz Tosia, postarzała, siedzi na wózku, Weronika gładzi ją po ręce, a Helena, spoglądając na przyjaciółki, kroi ogórki na sałatkę i rozkłada gulasz. Stawia też kieliszki. Tosia bardzo lubi żurawinówkę, szczerze ją ceni! To będzie toast za zdrowie Lidii, za nogi Tosi, które odmówiły posłuszeństwa pięć lat temu, za to, żeby zima była łagodna, nie szczypała w stare kości.

Tosia utraciła sprawność całkiem przypadkiem i głupio wybrała się na zimowy spacer, poślizgnęła się, upadła. Pozornie nie groźnie, trochę pobolewały plecy, ale rano wszystko, nogi ani drgną. Przerażona, cała spociła się z nerwów. Telefon za daleko. Może zsunąć się z łóżka, doczołgać do szafki Nie, brak sił. Z biegiem lat drobna, zgrabna Tosia nabrała ciut ciała na biodrach, przytyła. Lekarze zwalali na hormony, zalecali lekarstwa, ale ona wiedziała po prostu starość. Nazwijmy rzeczy po imieniu

Słyszała, jak Weronika wyszła, zawołała dokarmiane gołębie, nasypała im okruszków, potem jej sylwetka przemykała pod oknami. Ich mieszkanka niemal stały na ziemi, dlatego zimą podłogi zawsze były lodowate i chodziło się w domu niemal w filcowych butach. Każdego przechodnia można było zobaczyć jak w telewizorze.

Weronika chyba do sklepu zaraz i Helenka wyjrzy, ona to śpioch

Długo nie wołała o pomoc. Marzła, bo październikowa pogoda wyciągnęła całe ciepło, przewiało przez uchylone okno. Bardzo chciało się jeść, chciało do łazienki

Same przyjaciółki się przejęły. Nigdzie nie zdarza się, by sąsiadka Tosia nie włączyła radia czy nie puściła winylu przy śniadaniu! Zaspała? Nigdy! Zawsze wstaje bez budzika, jakby miała w środku zegar.

Najpierw stukały do drzwi Weronika i Helena, potem dozorca. Łamał sobie język, dopytywał, czy nie trzeba pomocy. Gdy kobiety nalegały, rozwalił drzwi ramieniem.

Niestabilne, drewniane drzwi puściły. Wpadł do pokoju dozorca, za nim niedosłysząca Helena, a potem Weronika.

Tosiu! Gdzieś ty, no mów, co się stało?! wołała Helena. Przez strach i emocje niemal nic nie słyszała. W głowie huczenie, jakby mgła.

Znalazły Tosię leżącą, domyśliły się wszystkiego i odesłały dozorczego.

Ale wstyd, dziewczyny, nie patrzcie na mnie jęczała Tosia, a sprawne ręce Weroniki zmieniały pościel, myły, przebierały. Weronice nie było to obce pielęgnowała latami męża po udarze. Pochowała go osiem lat temu, z ulgi i żalu.

Męczył się biedak, teraz ma już spokój, tam na niebie będzie znów jak nowy.

Dlaczego skąpy i zrzędliwy Weronikowy mąż miałby trafić do nieba przyjaciółki nie pojmowały, ale nie śmiały się sprzeczać. Choćby się cieszyła…

Tosię zabrali do szpitala, diagnoza niedobra. Przepłakała całą noc, oskarżając siebie i zapewniając sąsiadki, że to kara od Pana Boga.

Ale za co?! dziwiły się.

Było za co. Dwadzieścia lat miała Tosia, gdy urodziła córkę, śliczną, rudą dziewczynkę. Z wielkiej miłości do chłopaka z klasy równoległej. Przebywali razem, uczyli się, potem stało się wiadomo co. Po maturze okazało się, że Tosia jest w ciąży. Matka obiła ją pasem, kazała szybko do lekarza, może coś zaradzą. Ale nie zaradzili. Każą rodzić tak wyszło. Matka próbowała łapówek, szukała, kto usunie ciążę, ale Tosia uciekła na wieś do ciotki. Tam donosiła i urodziła Lidię, dwa lata pracowała w PGR. Matka rzadko odwiedzała, powoli przywykła do wnuczki.

A ojciec dziecka? Wyparł się wszystkiego. Po co zmarnować sobie życie i wiązać się, chociaż przecież na studia się wybiera, kariera dyplomaty czeka Tosia i Lidia były nie w porę. Proszę nie wciągać porządnej rodziny w takie sprawy.

Lidię, ledwo skończyła dwa i pół roku, matka Tosi zabrała ją i córkę do mieszkania pod Warszawą. Helena i Weronika były cudownymi, troskliwymi ciociami. Lidia bywała raz tu, raz tam, patrzyły na nią trzy pary oczu babcine, Weronikine (wtedy jeszcze bystre) i Helenine, łagodne.

Wydawało się im niezwykłe, że Tosia, ich rówieśnica, jest już matką. Niby lepsza, a jednak taka sama, tylko bardziej zmęczona.

Tosia ukończyła zaocznie studia, pracowała, wychowywała Lidię. Matkę pochowała, gdy Lidia miała dziewięć lat.

I tak do nich trafiła delegacja zagraniczna z Paryża. A tam przystojny Francuz. Nic nie przeszkodziło ani Urząd, ani nękające rozmowy, ostrzeżenia. Ale miłość jest silna jak burza!

Weronika i Helena tylko przecierały oczy, gdy Pierre przyjeżdżał z prezentami dla Tosi i córeczki. A potem zaprosił ją do Francji.

On ma, słuchajcie, pałacyk pod Paryżem, tam jest wszystko! I dla mnie pokój, i…

A Lidia? zapytała Weronika.

Ona na razie zostanie w Polsce, ja się tam urządzę, zabiorę ją później, ja… tłumaczyła Tosia. W głowie szumiało jej jak orkiestra, marsz weselny zagłuszał głosy przyjaciółek.

Mam, a gdzie mój bilet? poważnie zapytała Lidia po powrocie ze szkoły. W szkole trzeba coś powiedzieć

Zostajesz, Lidko. Na razie taka podróż byłaby dla ciebie zbyt ciężka. Wrócę, to cię zabiorę.

Tosia drgnęła, słysząc roztrzaskiwany na podłodze prezent wazę od Pierre’a. Lidia rzuciła ją ze złością. Poleciały jeszcze talerze i filiżanki.

Lidia potem przyznała Weronice, że tamtego dnia ktoś ją w środku zabił. Odcięto jej tlen, ściśnięto w gardle, nie mogła oddychać. Ręce próbowały łapać powietrze, drapały pustkę.

Twoja mama wróci. Zobaczysz, nie wytrzyma bez ciebie. Musisz zdecydować przebaczyć czy nie. Nie będę jej usprawiedliwiać ani potępiać. Ale Łatwo zwieść się na kolorowe obietnice. To kobieca słabość.

Weronika i sama raz się na tym sparzyła. Kupiła futrzaną czapkę od przypadkowej kobiety na ulicy. Okazało się potem w domu, że w worku są tylko szmaty Też dała się skusić na piękne rzeczy, a wyszło jak zwykle.

Tosia wyjechała. Lidia nie żegnała się, nie odpisywała na listy. O jej życiu Tosia dowiadywała się urywkami od przyjaciółek.

Wróciła po pół roku to dla dziewczyny wieczność. Lidia jej nienawidziła, nie chciała widzieć, a prezenty powędrowały do śmieci.

Ty chociaż wyszłaś za mąż? zapytała cicho Helena.

Nie, pokręciła głową Tosia. Rodzina Pierre’a uznała, że nie chcą przyjąć kobiety z dzieckiem. Kazali zrzec się Lidii. Jak to usłyszałam, po prostu rzuciłam im w twarz pogardę i wróciłam. Czy Lidia mi wybaczy?

Helena wzruszyła ramionami.

Z czasem. Musi dojrzeć, sama się sparzyć, pokochać. Może wtedy coś pojmie Chociaż cię nie usprawiedliwiam. To było głupie, okrutne, wybacz szczerość.

Wtedy Helena i Weronika już miały mężów i synów. Wyjechać choćby na dwa dni było niemożliwe

Za ten grzech Tosia czuła się ukarana. Dlatego pół ciała już nie działa.

Lidia wynajęła opiekunkę, ale ta była niemiła. Tosia milczała, bo nie była w stanie zostać sama. Raz opiekunka oblała ją wrzątkiem skóra Tosi pokryła się pęcherzami, a kobieta uciekła. Została sama. Krzyki usłyszała Weronika, która wraz z Heleną miały zapasowe klucze do mieszkania. Uratowały, wyleczyły. Od wtedy Weronika została opiekunką Tosi.

Daj spokój! Nie mogę przyjmować pieniędzy! protestowała Weronika. Wydaj te swoje złotówki na coś mądrego! Już dziwna się zrobiłaś, Tosia!

Czego tu się wstydzić? Razem chodziły do łaźni, razem do przychodni, znały swoje pieprzyki i wstydliwe tajemnice. Wspólnie rozwiązywały przygody, ukrywały się przed niebezpieczeństwami wojny. Po tym wszystkim pieniądze brać? Absurd!

Temat zamknięty. Weronika pomagała Tosi, potem wyprowadzała Helenę na spacer, bo ona, z utratą słuchu, często gubiła się na ulicy jak sowa, rozglądała się przestraszona. Weronika brała ją pod rękę. Szły powoli na Stary Mokotów, często przysiadały w parkach, patrzyły na dzieci, wspominały dzieciństwo swoich synów. Wszędzie na Mokotowie lipy gdy kwitną, zapach jak szampan. Helena szczególnie zbierała kwiaty lipy, wiedziała jak suszyć i parzyć. Miały swój dzień herbatki lipowej w mieszkanku Heleny. Zasiadały z porcelanowymi filiżankami. Tego wieczoru każda przynosiła coś wyjątkowego, wypróbowywały przepisy, choćby synowie rozproszyli uwagę i wyszłoby polskie, nie włoskie danie.

Jedząc, patrzyły na ogród, na drgające kwiatki lip. Jak baletnice kręciły się na gałęzi, pachniało słodko. Zaczynały się rozmowy o Paryżu, o artystach, o pracy na fabryce gumy. Helena już wtedy traciła słuch, bała się, że przyjaciółki się domyślą.

Jeszcze podczas wojny znalazła się za blisko wybuchu bomby prawie doznała wstrząsu. Potem długo bolały ją uszy i głowa. Leżąc na podłodze, zatykała sobie głowę rękami, bo nie było mamy, trzeba było ratować się samej… Słuch stępiał przez lata.

W pracy, już na fabryce, poznała męża. Starszy od niej o dwanaście lat.

Po co ci taki jak ja? pytał, kryjąc poparzoną twarz. Znajdziesz jakiegoś młodego, ładnego, a ja nie zniosę tego, umrę z żalu!

Po ślubie, przez całą pierwszą noc, nie spał sprawdzał, czy ją ma, słuchał, jak oddycha, jak z kuchni dochodzi tykanie zegara, jak pada ciepły letni deszcz po blaszanym dachu, jak mysz skrzecze pod podłogą. Spać zasnął nad ranem, a ona już szykowała śniadanie. Teraz ona siedziała przy nim, patrząc jak śpi, a poparzenie twarzy i siwe włosy tylko dodawały mu uroku; oczy pozostały młode.

Ivan był jej jedyną miłością. Niebo zabrało go wcześnie, miał dopiero pięćdziesiąt pięć lat. Usiadła nad nim, łzy kapały na policzek, wciąż je ścierała, bała się, by nie poparzyły skóry

Syn Jurek zawiadomił sąsiadki, te zabrały Helenę, opiekowały się razem żałobą, nawet Lidia, przestraszona ogromem żalu, zrozumiała, że matka jest jej bardzo droga. Zaczęła wybaczać, powoli.

Mąż Weroniki nigdy nie budził sympatii u przyjaciółek. Tosia mawiała: miękko mówi, twardo śpi. Skąpił, kalkulował, rozważał, obiecywał, ale niewiele z tego wynikło. Zasłony stare? Trzeba nowe, ale później, bo zbieramy na lodówkę.

Kiedy przyszedł czas odbierać lodówkę, marudził, że przeprowadza się później? Trudno, drogo. I Weronika zostawała bez sprzętu, miejsce przygotowane, gniazdko gotowe, a on wracał zirytowany, naburmuszony.

Po co za niego wyszłaś? pytała cicho Helena, gdy raz jeszcze odmówił.

Bałam się, że nikt inny na mnie nie popatrzy. Wy jesteście ładne, a ja szara mysz Kto by mnie chciał?

Rozwiedź się! wołały chórem przyjaciółki. Ile będziesz się męczyć?!

Nie mogę. Mamy syna. Nie wolno rozbijać rodziny tylko dlatego, że ja się zawiodłam. Michał lubi ojca, jest mu dobrze. Nie zrozumiałby mnie. Nie, nie, dziewczyny

Helena i Tosia zgrzytały zębami, kłóciły się z Andrzejem, próbowały swoje Aż Weronika niespodziewanie zakwitła. Chodziła uśmiechnięta aż się chciało pytać.

Co się dzieje? upomniała ją Helena. Skąd ten uśmiech, przy takim mężu?

Rumieniąca się Weronika pomachała ręką, a potem się zwierzyła:

Zakochałam się. Opiekuje się mną cudowny człowiek. Teraz wiem, co znaczy męskie ramię

Zapłakała, Helena tylko pokręciła głową. Weronika i tak nie rozwiedzie się nigdy, będzie cierpieć własne sumienie i… jego też.

Romans trwał długo. Skończył się, gdy Michał szedł na studia, a Andrzej doznał udaru w pracy, spadł z rusztowania Nigdy już się nie podniósł. Weronika została opiekunką, obwiniała się, przepraszała, a on tylko stękał i mruczał.

Gdy umarł, jej ukochany zaproponował ślub, ale odmówiła.

Michał by tego nie zrozumiał. Byłoby to zdradą. I tak bardzo jestem winna Andrzejowi.

Tamten mężczyzna wyjechał na dobre z Warszawy. Nie napisał, nie zadzwonił. Nie wydobył Weroniki z kokonu winy, a szkoda był dobrym człowiekiem. On zresztą załatwił jej upragnioną lodówkę, meble, ubrania dla Michała. Ale gospodarzem w domu nigdy nie został. Szkoda…

Lata mijały, starszały sąsiadki, starszał dom otulający dziedziniec z rozłożystymi lipami. W liceum rosły talenty, dojrzewali artyści i muzycy. Swoje pierwsze dźwięki, debiuty, słyszały trzy starsze panie, często przychodząc na koncerty.

Tosia na wózku, w aksamitnej sukni z koronkowym kołnierzem, Weronika wyprostowana, dostojna, z eleganckim uczesaniem, suknią czekoladową z pasem wyszywanym koralikami, buty ton w ton, Helena dla towarzystwa, niewiele słysząca, ale podziwiająca młodość, w garniturze, szarym czy czarnym, z praktyczną, sfatygowaną torebką, na twarzy taki spokój, że często biorą ją za znaną artystkę incognito.

U wszystkich trzy koronkowe rękawiczki ukłon do paryskiej przeszłości Tosi.

Nie obwiniaj się tyle, Tosiu! Weronika, krojąc tort, rozkładała kawałki na talerzykach. Lidia już dawno dorosła, ma własną rodzinę. Zrozumiała, co znaczy miłość. Pierrea może nienawidzi, i dobrze, ale ciebie kocha.

Tak, tak przytakuje Helena. Młodość bywa okrutna, dopiero potem wszystko się zmienia, łagodnieje. Lidia wtedy nie rozumiała, dziś już wie. Ale Pierre ech

Jeszcze raz odpalają czajnik. Teraz elektryczny, ale ciepły, swojski, odbija twarze matek i babć, stoi dumnie.

Za oknem stukają po liściach deszcz i wiatr. To zaraz przyjdą przymrozki, kwiaty zamrą na rabacie. Jesień już blisko, ale na razie jeszcze daje trochę ciepła.

Pod podjazd podjeżdża samochód, światła mrugają, gasną. Po chodniku słychać szybkie kroki, ktoś puka do drzwi. Tosia zamarła, nasłuchuje.

Zadzwonił dzwonek. Weronika otworzyła, wpuściła Lidię, ucałowała ją, pokazała kuchnię.

Czeka. Martwi się. Idź, dziecko, idź! Sto lat, moja kozo!

Lidia trzyma w rękach ukochane dalii mamy, fioletowe z żółtym środkiem. Po wielkim bukiecie nie widać samej solenizantki, a ona płacze. Bo nie może uwierzyć, że już dawno została jej wybaczona, a może nie potrafi jeszcze wybaczyć sobie i cieszy się. Bo dzisiaj urodziła córeczkę, małą, rudą jak kotek w różowym beciku. To szczęście!..

Jeśli dziś zajrzysz w okno tego starego parterowego domu za głównym budynkiem dawnego dworku, zobaczysz trzy miłe staruszki. Śmieją się, piją herbatę, wspominają młodość i czekają na dzieci, wnuki, prawnuki na wszystkich, którzy nadają ich życiu sens. Kiedyś odejdą, rozpłyną się w niebycie. Ale teraz chcą być bliżej bliskich, uściskać ich. To jest naprawdę bezcenne.