Nigdy wcześniej nie czułam takiego paraliżu. Stałam na leśnej ścieżce w Bieszczadach, a serce łomotało mi w piersi tak, że niemal zagłuszało świst wiatru w bukach. Kilka metrów przede mną, po wyblakłej od sierpniowej suszy trawie, sunął w moją stronę wąż. I nie był to zwykły zaskroniec – jego ciało mieniło się miedzią i szarością, a podłużna plama za głową układała się w kształt korony. Kiedy tylko go zobaczyłam wplątanego w suche gałęzie, byłam święcie przekonana, że mam przed sobą żmiję zygzakowatą. Cholernie jadowitą. Śmiertelnie niebezpieczną.
A teraz on sunął prosto na mnie.
Dlaczego nie uciekałam? Nogi po prostu wrosły w ziemię. Pamiętałam tylko, jak jeszcze godzinę wcześniej – spokojna i szczęśliwa – ruszyłam z Wetliny o 7:12, w rozczłapanych butach Meindl i z plecakiem Osprey Talon 22 na ramionach. Do Przełęczy Orłowicza miałam niecałe dziesięć kilometrów. Lubiłam chodzić sama. Żadnych głośnych wycieczek, żadnych selfie na szczycie. Tylko ja i cisza. Na tym odludnym odcinku, gdzie ścieżka przecinała stary, zapomniany wądół, zauważyłam coś dziwnego. Kawałek błyszczącej tkaniny? Nie, to był wąż. Jego smukłe ciało opasywały niczym więzy grube, obumarłe gałęzie dzikiej róży. Musiał wpełznąć między nie w poszukiwaniu cienia, a potem nie mógł się wycofać. Każdy ruch zaciskał pętle jeszcze mocniej. Widziałam, jak napręża mięśnie, jak unosi łeb i z wysiłkiem próbuje znaleźć luz, ale suche badyle wbijały mu się w łuski coraz głębiej. Wyglądał na wyczerpanego – język ledwie poruszał się w powietrzu.
Nie znoszę patrzeć na cierpienie. Nawet jeśli to żmija. W pośpiechu rozejrzałam się i znalazłam długi, rozwidlony na końcu patyk. Podeszłam od tyłu, tak daleko, na ile pozwalała rozciągnięta gałąź, i zaczęłam powolutku odgarniać suche chaszcze. Każdy mój ruch był tak delikatny, jakbym wyjmowała odłamek szkła z rany. Wąż zamarł, tylko okrągłe źrenice śledziły każdy mój gest. Po kilku minutach miałam zdarte do krwi dłonie, ale gałązki puszczały jedna po drugiej. Aż w końcu ostatnia, ta przyciskająca najgrubszy fragment tułowia, zesunęła się na ziemię z cichym trzaskiem. Gad był wolny.
Spodziewałam się, że natychmiast czmychnie w najbliższe paprocie. Tymczasem on leżał nieruchomo, grzejąc się w smudze popołudniowego słońca. Cofnęłam się o dwa kroki, a potem jeszcze o jeden. Barki mi opadły, wypuściłam powietrze. „Zaraz zniknie” – pomyślałam. Wtedy wąż powoli uniósł głowę. I nie odwrócił się w stronę krzaków, tylko spojrzał wprost na mnie.
Poczułam, jak po plecach spływa mi strumień zimnego potu. Wąż zaczął się ślizgać po ziemi – nie gwałtownie, nie agresywnie, lecz płynnie i stanowczo, jakby dokładnie wiedział, dokąd zmierza. A zmierzał ku mnie. Każdy milimetr zbliżającego się ciała odbierał mi oddech. W głowie kołatały się wszystkie babcine opowieści – że żmija syczy, potem skacze, że nie zdążysz nawet krzyknąć. Palce bezwiednie wpiłam w pasy plecaka. Nie byłam w stanie się ruszyć. Wąż był już tak blisko, że widziałam każdą pojedynczą łuskę – miedzianą, gładką, lśniącą. Widziałam ruch żeber przesuwających się po wyschniętej ziemi. I te oczy, czarne i błyszczące, utkwione we mnie.
Zamknęłam powieki. Nie chciałam widzieć, jak atakuje.
Najpierw poczułam chłód. Delikatny, przeszywający dotyk na prawym policzku, tuż pod kością jarzmową. Coś gładkiego i elastycznego przywarło na kilka uderzeń serca do mojej skóry. Nie było bólu, nie było ukąszenia. Otworzyłam oczy. Wąż trzymał łeb tuż przy mojej twarzy. Opierał go o mój policzek, a jego rozdwojony język ledwie muskał powietrze obok mojego ucha, jakby smakował mój oddech. Trwaliśmy tak wtuleni – ja rozdygotana, on nieruchomy – przez może dziesięć, może piętnaście sekund. Czas się rozciągnął i skurczył jednocześnie. Cały las ucichł, nawet wiatr przestał trącać liście.
A potem wąż powoli opuścił głowę. Przez chwilę jeszcze patrzył mi prosto w oczy, po czym całkiem bez pośpiechu, jakby kończył jakąś cichą rozmowę, odwrócił się i wpelzł w pobliską kępę wysokiej trawy. Przez kilka minut widziałam tylko falujące źdźbła znaczące jego drogę, aż wszystko znieruchomiało.
Stałam tak jeszcze długo. Nie wiem, ile minut minęło, zanim zdołałam oderwać stopy od ziemi. Dotknęłam policzka – był suchy i ciepły. Żadnego śladu, nic. A jednak czułam pod palcami to zimne muśnięcie, jakby odcisnęło się gdzieś głęboko pod skórą. Nogi trzęsły mi się nie ze strachu – z niedowierzania, które ścisnęło mi gardło i nie pozwalało wydobyć głosu. Nagle ogarnął mnie śmiech – niekontrolowany, uciekający z płuc, aż łzy pociekły po policzkach. Stałam na środku bieszczadzkiego lasu i śmiałam się, bo właśnie dotarło do mnie, że zamiast śmiercionośnego ataku dostałam od dzikiego zwierzęcia coś na kształt podziękowania.
Do pensjonatu „Pod Bukami” w Wetlinie, gdzie za nocleg ze śniadaniem płaciłam 90 złotych, wróciłam już po zmroku. Długo nie byłam w stanie nikomu o tym opowiedzieć – bałam się, że wyśmieją albo uznają za przywidzenie. Dopiero dwa dni później, przy kuflu Tyskiego w krakowskim Prozaku 2.0 na Brackiej, opowiedziałam wszystko Tomkowi, staremu przyjacielowi ze studiów, który po biologii poszedł w teren i znał się na gadach jak mało kto. Słuchał uważnie, nie przerywając, a potem odstawił kufel i uśmiechnął się.
– To gniewosz, miedzianka. Całkiem niegroźny, cholernie ciekawski. Pewnie wyczuł, że mu pomogłaś i nie stanowisz zagrożenia, więc przyszedł z ciekawości. Zdarza się.
Słuchałam go i czułam, jak powoli odpuszcza napięcie, które trzymałam gdzieś za mostkiem od tamtego popołudnia. Gniewosz. Niejadowity. A ja przez te minuty krew dudniła mi w uszach, choć nic mi nie groziło.
Miesiąc później wróciłam na tę samą ścieżkę. Suchych gałęzi było jeszcze więcej – lato odeszło gorące i bezlitosne. Stanęłam w tym samym miejscu, gdzie wtedy zamarłam, i rozejrzałam się wokół. Wszędzie unosił się zapach nagrzanej ziemi i dojrzałych jeżyn. Na krzewie dzikiej róży wisiało kilka pustych kokonów pająków. Żadnego węża tu nie było. I dobrze. Nie szukałam go. Sięgnęłam ręką do policzka i przez moment wydawało mi się, że znów czuję tamten chłodny, pyzaty dotyk. Uśmiechnęłam się pod nosem, po czym ruszyłam dalej, w stronę połoniny, gdzie wiatr przeganiał już pierwsze jesienne chmury.
