Ta noc pachniała octem i gotowaną kapustą. Pamiętam, bo stałem na korytarzu szpitala wojewódzkiego w Lublinie, a pielęgniarka wiozła obok wózek z resztkami obiadu. Było wpół do trzeciej, za oknem padał listopadowy deszcz ze śniegiem. Ojciec leżał pod respiratorem.
Miałem wtedy trzydzieści siedem lat. Prowadziłem warsztat samochodowy przy alei Kraśnickiej, dwa kredyty i rozwód za sobą. Z ojcem widywałem się raz na dwa tygodnie, zwykle w niedzielę, na rosole u matki. Rozmawialiśmy o tym, co podrożało, i o polityce. Nigdy o tym, co ważne.
A teraz siedziałem na plastikowym krześle obok jego łóżka i trzymałem go za rękę. Dłoń miał zimną. Rurki wchodziły mu w usta, monitor piszczał co cztery sekundy.
Wiesz, co wtedy myślałem? Że przez jedenaście lat nie powiedziałem mu ani jednej prawdziwej rzeczy.
Wracały mi sceny. Jak miałem szesnaście lat i poprosił, żebym pomógł mu przy wymianie klocków w starym polonezie. Odmówiłem, bo jechałem z kumplami nad Zalew Zemborzycki. Wzruszył ramionami i powiedział: „Jedź”.
Jak po maturze chciałem rzucić wszystko i wyjechać do Anglii. Matka płakała. Ojciec tylko zapytał, czy mam odłożone na bilet. Miałem. Podał mi kopertę z pięcioma setkami i powiedział, żebym zadzwonił po przylocie.
Jak wróciłem po dwóch latach z niczym i otworzył mi drzwi o trzeciej w nocy, bez słowa wyrzutu. Zrobił herbatę. Poszliśmy spać.
Jak rok temu, po rozprawie rozwodowej, siedział ze mną na ławce przed sądem i milczał. Podałem mu papierosa. Nie palił od dziesięciu lat, ale wziął. Wypaliliśmy po jednym, patrząc na gołębie.
Zawsze myślałem, że jeszcze zdążę. Że kiedyś usiądziemy, otworzę wino, przeproszę za te wszystkie razy, kiedy byłem niemiły. Teraz leżał pod respiratorem po rozległym zawale i nie mogłem zrobić nic.
Lekarka dyżurna, młoda, z kucykiem, powiedziała, że najbliższych dwanaście godzin będzie decydujących. Organizm może wytrzymać albo nie. Zapytałem, co mogę zrobić.
— Nic — odpowiedziała. — Może pan tylko przy nim być.
Więc byłem.
Siostra z nocnej zmiany, pani Grażyna, przyniosła mi herbatę w szklance z metalowym uchwytem. Nie wypiłem jej. Wystygła i zrobiła się mętna.
Pamiętam każdy szczegół tej nocy. Odcisk po obrączce na palcu ojca, chociaż matka nie żyła od trzech lat. Bliznę nad brwią po upadku z rusztowania na budowie w latach osiemdziesiątych. Zegarek, stary baikal, który dostał od matki na dwudziestą rocznicę ślubu. Zdjąłem mu go i położyłem na szafce, obok różańca.
Zegarek tykał.
Pielęgniarka zmieniała mu kroplówkę. Za oknem przejechał tramwaj, dzwoniąc na zakręcie. Pachniało octem i gotowaną kapustą, i jeszcze czymś — środkiem do mycia podłóg.
Nad ranem ojciec na chwilę otworzył oczy. Nie mógł mówić przez rurkę. Spojrzał gdzieś w sufit, potem na mnie. Ścisnął moją dłoń. Bardzo słabo, ale poczułem.
— Tato, jestem tu — powiedziałem.
Chciałem powiedzieć mu, że go kocham. Że przepraszam za ten polonez, za te wszystkie niedziele, kiedy przychodziłem, bo wypadało, a nie dlatego, że chciałem. Że z jego herbaty po moim powrocie z Anglii zapamiętałem więcej niż z całych dwóch lat, które tam spędziłem. Ale zasnął.
W południe przyszła moja siostra, Anka. Przyjechała z Krakowa, z dwójką dzieci. Siedziała po drugiej stronie łóżka. Patrzyliśmy na siebie. Nie rozmawialiśmy. To nie była rozmowa na teraz.
Po południu stan ojca się pogorszył. Trzeci dzień. Serce nie chciało dawać już więcej.
Pani Grażyna położyła mi rękę na ramieniu.
— Proszę iść na spacer. Piętnaście minut panu nie zaszkodzi.
Zszedłem na dół, do kaplicy szpitalnej. Modliłem się, chociaż nie wiem, do kogo. Do Boga, do losu, do kogokolwiek, kto mógłby zatrzymać ten moment. Potem wyszedłem przed szpital i zadzwoniłem do mechanika, żeby zamknął warsztat i przywiózł kopertę z dokumentami. Samochód ojca, stara toyota corolla, stał pod jego blokiem. W schowku były złożone kwity przeglądu, dowód rejestracyjny, notatnik z telefonami. Poprosiłem, żeby zaniósł to wszystko do mojego biura.
Kiedy wróciłem na oddział, Anka rozmawiała z lekarzem. Spojrzała na mnie.
— Przenoszą go na intensywną terapię.
Przenoszono go, więc żył. To, co brałem za koniec, było dopiero początkiem nocy.
Nie spaliśmy oboje. Dzieci Anki pojechały do jej teściowej, na Felin. Została ze mną. Piliśmy kawę z automatu, po dwie złote pięćdziesiąt. Któraś z nas rozlała, plama na linoleum wyglądała jak mapa.
— Pamiętasz, jak spadł z drabiny? — zapytała nagle.
Pamiętałem. Malował sufit u babci na Kośminku. Spadł, złamał nadgarstek, ale najpierw skończył malować tym drugim, bo farba by zastygła. Bo takie miał zasady: jak zaczynasz, kończysz.
— A jak prowadził nas na sankach? — dodała.
To też pamiętałem. Szedł przed nami w tym starym ortalionowym płaszczu, zakrywał nas od wiatru. Miał czerwony nos i szczękał zębami, ale się śmiał. Wtedy po raz pierwszy zobaczyłem go, jak łzy ciekną mu po policzkach. Ze śmiechu, nie z zimna.
O drugiej w nocy na monitorze zapiszczało inaczej. Ciągłym sygnałem.
Wbiegliśmy. Pielęgniarki. Ktoś powiedział, żebyśmy wyszli. Anka została przy drzwiach, ja podszedłem do łóżka, chociaż nie powinienem.
Ojciec trzymał w ręku różaniec. Palce zacisnął wokół niego, jakby chciał go zmiażdżyć. Patrzył prosto na mnie. A potem wziął oddech. Gwałtowny, chrapliwy. Jak człowiek, który wyłania się spod wody.
— Zegarek — wychrypiał, cały czas patrząc na mnie. Tylko tyle. — Zegarek.
Zanim zdążyłem zapytać, zemdlał. Monitor znowu piszczał. Wypchnięto nas na korytarz, pani Grażyna zagrodziła drzwi.
O piątej rano powiedzieli, że serce stanęło.
Siedziałem na krześle obok łóżka i trzymałem go za dłoń, która z każdą minutą robiła się coraz cięższa. Myślałem, że już nigdy z nim nie porozmawiam. Że znów nie zrobiłem tego, co najważniejsze. Wezmę baikala z szafki, bo to był ostatni przedmiot, o którym pomyślał. Położyłem go na wewnętrznej stronie nadgarstka, przyciągnąłem pasek.
Wtedy z kieszeni jego szlafroka wypadł kluczyk. Mały, z wygrawerowaną jedynką.
Nie znałem tego kluczyka. W domu ojca nie było nic zamykanego na klucz z jedynką. Pokazałem Ance. Też nie wiedziała.
Potem wpadł mi w ręce notatnik ze schowka toyoty. Kartkowaliśmy go oboje. Na przedostatniej stronie, drobnym, pochyłym pismem ojca: „Skrytka nr 47, Dworzec Główny. Klucz u mnie. Syn wie, gdzie pytać.”
Syn nie wiedział.
Dwa tygodnie po pogrzebie Anka pojechała z dziećmi do Krakowa. Zostałem sam z kluczykiem i notatnikiem. W moim mieszkaniu na Czubach śmierdziało pustką. Nie zapalałem światła. Chodziłem z kąta w kąt, jak człowiek, który zgubił ważną rzecz i nie może jej znaleźć.
W końcu pojechałem na dworzec. W przejściu podziemnym pod peronem trzecim są skrytki bagażowe. Stare, z kluczami. Numer czterdzieści siedem. Otworzyłem.
W środku leżała koperta. W kopercie testament. Z podpisami dwóch świadków, datowanym pół roku przed zawałem. I list.
Czytam go do dziś, w zasadzie znam na pamięć.
„Synku. Jeśli to czytasz, to znaczy, że nie zdążyłem ci powiedzieć. W skrytce obok, numer czterdzieści osiem, jest akt własności działki przy ulicy Turystycznej i klucze do magazynu. Kiedy wróciłeś z Anglii, chciałem ci to dać. Ale bałem się, że znów wyjedziesz. Że sprzedasz wszystko za bilet i nie będzie po co wracać. Teraz to twoje. Zrób z tym to, co chcesz. Tylko jedno: jak kiedyś człowiek, który nie jest ci nic winien, poda ci herbatę o trzeciej w nocy, zostań, aż ją wypije. Tata.”
Stałem w tym przejściu podziemnym, z tą kopertą w jednej ręce i z kluczykiem w drugiej. Pachniało moczem i wilgocią, i starym olejem napędowym. Gdzieś grał uliczny grajek. Stałem, patrzyłem na numer czterdzieści siedem i płakałem jak dziecko.
Pojechałem na Turystyczną. Znalazłem magazyn. Otworzyłem. W środku stała stara skoda favorit. Bez kół, przykryta plandeką, pod nią regały z częściami. Remanent całego jego życia. Warsztat, który prowadził, zanim przeszedł na emeryturę. Zacumował to wszystko w skrytce i czekał, aż dorosnę.
Zadzwoniłem do Anki. Opowiedziałem jej wszystko. Milczała długo.
— Powiedziałeś mu, że go kochasz? — zapytała.
Pytanie, na które nie ma dobrej odpowiedzi.
Trzy miesiące po pogrzebie zrobiłem remanent. Części sprzedałem za czterdzieści dwa tysiące złotych. Pieniądze przelałem na konto fundacji, która remontuje stare kamienice przy ulicy Starej. Nie powiedziałem o tym nikomu. Ojciec by chyba zrozumiał. Albo by zmarszczył brwi i powiedział: „Mogłeś kupić działkę”. Nie wiem.
Skodę zostawiłem. Stoi w magazynie przy Turystycznej. Czasem tam jeżdżę, po zmroku. Siadam za kierownicą, chociaż nie odpala. Kładę ręce na kole. Wtedy czuję się tak, jakby ojciec siedział obok i milczał.
A jego stary baikal noszę na nadgarstku. Tykocze. Odmierza nie czas. Odmierza te wszystkie chwile, o których myślimy, że dopiero nadejdą. Zegar idzie do przodu. I nikt nie wie, jak długo jeszcze.
