Mam na imię Teresa i od ośmiu lat prowadzę małą kwiaciarnię przy ulicy Słowackiego w Bydgoszczy, dwie przecznice od ich kamienicy. Piszę o nich, bo przez te lata widziałam więcej niż niejeden sąsiad, a nikt mnie o nic nie pytał — po prostu stałam za ladą i patrzyłam.
Pan Ryszard przychodził do mnie co czwartek, zawsze po południu, zawsze po te same frezje, bo pani Halina frezji nie znosiła, ale uwielbiała ich zapach, kiedy ktoś inny je przynosił. Grał kiedyś w orkiestrze filharmonii, drugie skrzypce, czterdzieści dwa lata stażu. Ona była nauczycielką muzyki w podstawówce nr 11, tej przy torach. Pobrali się w siedemdziesiątym dziewiątym, w kościele Świętej Trójcy, dwieście złotych kosztowało wtedy wesele w Domu Kultury — tak mi kiedyś opowiedział, ze śmiechem, bo dziś to cena bukietu.
Pierwszy raz zauważyłam, że coś jest nie tak, może trzy lata temu. Pani Halina weszła do sklepu, stanęła przy wiaderku z tulipanami i zapytała mnie, czy pociąg do Warszawy już odjechał. Nie było żadnego pociągu, żadnej Warszawy w planach. Uśmiechnęłam się, powiedziałam, że za pół godziny, i podałam jej krzesło. Miałam akurat pustawo w sklepie, telewizor w kącie, cichutko leciał jakiś program o safari w Kenii — ona patrzyła w ekran, jakby nic się nie stało, i uspokoiła się sama.
Potem przyszedł pan Ryszard, zdyszany, w za cienkiej kurtce jak na październik. Szukał jej od dwudziestu minut. Nie krzyczał. Usiadł obok niej, wziął ją za rękę i powiedział: „No to chodźmy, pociąg poczeka". Zapłacił za frezje, które leżały już przygotowane na ladzie, i wyszli razem, powoli, jakby mieli przed sobą cały wieczór, a nie trzydzieści metrów do klatki schodowej.
Diagnoza — otępienie czołowo-skroniowe — padła niedługo potem. Wiem, bo pan Ryszard kiedyś, czekając na bukiet, po prostu zaczął mówić, bez pytania z mojej strony. Powiedział, że sprzedał swoje stare skrzypce, te z czasów filharmonii, warte podobno jakieś osiemnaście tysięcy złotych, bo opiekunka na pełen etat kosztowała więcej, niż emerytura obojga pozwalała wytrzymać miesiąc w miesiąc. Zrobił to bez wahania, mówił, jakby opowiadał o sprzedaży starego roweru.
Codziennie rano robił jej owsiankę z gruszką, bo to jedyne śniadanie, które jeszcze rozpoznawała jako „swoje". Po południu jeździli jego starą corsą nad Brdę, tam gdzie kiedyś chodzili na spacery jako młode małżeństwo, i siedzieli w samochodzie, patrząc na wodę, bo wysiadanie robiło się dla niej zbyt męczące. Wieczorami oglądali programy przyrodnicze — ptaki, sawanny, oceany — bo obrazy uspokajały ją bardziej niż słowa. Czasem nie poznawała własnego mieszkania i pytała, kiedy wracają „do domu", będąc w nim.
A czasem, mówił, patrząc w podłogę mojego sklepu, nagle się uśmiechała, brała go za dłoń i mówiła: „Kocham cię, Ryszardzie". I to wystarczało na cały tydzień.
Córka, Agnieszka, mieszkała w Poznaniu, miała dwoje dzieci i pracę w banku, przyjeżdżała raz na dwa, trzy miesiące. Nie była zła ani nieczuła — po prostu żyła swoim życiem, a ojciec nigdy nie prosił jej o pomoc wprost. Mówił mi raz: „Ona ma swoje sprawy, a ja mam ręce". I to było jego zdanie na ten temat, zamknięte, bez pretensji.
We wrześniu przyszła kolej na coś, czego się nie spodziewałam. Pan Ryszard wszedł do sklepu, ale nie po frezje. Położył na ladzie kopertę, grubą, zaklejoną, i poprosił, żebym przechowała ją „na wszelki wypadek", bo — jak powiedział — nie ufa już własnej pamięci bardziej niż pamięci żony. W środku, jak się później okazało, był odpis aktu notarialnego: przepisał połowę swojego mieszkania na córkę, za życia, żeby po jego śmierci nie było sporu o to, kto się zajmie matką i na czyich warunkach. Zrobił to w kancelarii przy placu Wolności, zapłacił osiemset złotych taksy notarialnej z własnej kieszeni, żeby mieć to z głowy, zanim sam zacznie zapominać rzeczy ważniejsze niż adres.
Trzy tygodnie później pani Halina trafiła do szpitala na Szubińskiej — zapalenie płuc, powikłanie, które u osób z jej chorobą bywa gwałtowne. Leżała tam jedenaście dni. Pan Ryszard przychodził codziennie o piętnastej, siadał przy łóżku i czytał jej na głos stare listy, które do siebie pisali w latach siedemdziesiątych, kiedy on jeździł na trasy koncertowe, a ona zostawała w Bydgoszczy. Pielęgniarki mówiły mi później — bo i one przychodzą do mnie po kwiaty na Dzień Pielęgniarki — że nie rozumiała słów, ale uspokajała się na dźwięk jego głosu, dosłownie w ciągu minuty.
Dwunastego dnia wypisali ją do domu. Agnieszka przyjechała tego dnia z Poznania, zobaczyła ojca, który przez jedenaście dni prawie nie spał, i po raz pierwszy zaproponowała, że zapłaci za opiekunkę na trzy dni w tygodniu — z własnej pensji, bez pytania o zwrot. Pan Ryszard się nie spierał. Przyjął to tak, jak przyjmuje się deszcz po suszy: bez wylewności, z ulgą, która widać tylko w tym, że komuś opadają ramiona.
Minął miesiąc. W zeszły czwartek pan Ryszard przyszedł znowu po frezje, ale tym razem z kopertą, którą zostawił u mnie we wrześniu — przyszedł ją odebrać, bo sprawa w kancelarii została już sfinalizowana, akt wpisany do księgi wieczystej, kopia u córki, kopia u niego. Otworzył kopertę przy ladzie, sprawdził numer repertorium, jakby to był ostatni raz, kiedy musi to jeszcze raz policzyć, i schował dokument do wewnętrznej kieszeni płaszcza, tam gdzie kiedyś nosił nuty.
Zapytałam go, czy to już wszystko załatwione. Odpowiedział, że tak, że teraz może po prostu robić owsiankę, jeździć nad Brdę i czekać na te momenty, kiedy Halina powie, że go kocha — bez liczenia, ile mu jeszcze zostało czasu i pieniędzy na opiekunkę. Zapłacił za frezje, policzył resztę dwa razy, uśmiechnął się do mnie i wyszedł w stronę swojej klatki, powoli, z bukietem przyciśniętym do piersi jak coś, co trzeba nieść bardzo ostrożnie.
Nie wiem, co będzie dalej. Wiem tylko, że w każdy czwartek o szesnastej czekam na dzwonek nad drzwiami i na starszego pana w za cienkiej kurtce, który kupuje kwiaty dla kobiety, która czasem go nie poznaje — a czasem poznaje go lepiej niż ktokolwiek inny na świecie.
