Pielęgniarka z oddziału geriatrycznego szpitala w Sochaczewie mówi: pracuję tu jedenasty rok i już dawno przestałam się dziwić, co ludzie chowają pod poduszką albo w szufladzie szafki przyłóżkowej. Telefony, różańce, zdjęcia. Ale pan Wiktor miał coś innego. Zeszyt w kratkę, taki za dwa złote pięćdziesiąt ze sklepu papierniczego przy rynku, gruby, pogięty na rogach.
Trafił do nas we wrześniu, po zapaleniu płuc, które źle się goiło. Siedemdziesiąt dziewięć lat, wdowiec, mieszkał sam w bloku na Chodakowskiej. Odwiedzała go wnuczka, dziewczyna może dwudziestotrzyletnia, zawsze z tą samą siatką z Biedronki – termos z herbatą, drożdżówka, czasem gazeta. Zosia, tak ją nazywał. Siadała przy łóżku na tym niewygodnym plastikowym krześle, które u nas na korytarzu stoi, i po prostu z nim gadała. O niczym konkretnym. O tym, że w telewizji leciał znowu ten sam serial, że sąsiadka poniżej znowu suszy pranie na klatce.
Ja miałam wtedy nocną zmianę i wpadałam do sali co dwie godziny mierzyć ciśnienie. Za którymś razem zastałam go, jak siedział oparty o dwie poduszki i pisał coś w tym zeszycie długopisem, który wystawał mu z kieszeni piżamy – taki reklamowy, z apteki, jeszcze z niebieskim korkiem obgryzionym. Zapytałam żartem, czy pamiętnik pisze. Powiedział, że to nie pamiętnik. Że to jest coś, co ma zostać dla Zosi, kiedy jego już nie będzie. Nie chciał pokazać więcej. Zamknął zeszyt i odłożył go na szafkę, obok szklanki z wodą i pastylek na serce.
Widziałam go potem jeszcze parę razy, jak pisze wieczorami, kiedy na korytarzu już cicho, tylko gdzieś kapie kroplówka i słychać program informacyjny z telewizora w dyżurce. Raz zapytałam, czy boli go ręka, bo pisał z takim wysiłkiem, jakby palce już nie chciały słuchać. Powiedział, że ręka boli, ale to nieważne, bo czasu jest coraz mniej, a musi zdążyć.
Zosia przyszła w niedzielę po południu, akurat kiedy miałam zmianę. Deszcz lał od rana, taki typowy wrześniowy, zimny, i w poczekalni pachniało mokrymi kurtkami. Weszła do sali z tą swoją siatką, usiadła, zapytała, jak się czuje. Odpowiedział, że lepiej, choć wiedziałam z karty, że saturacja spada od dwóch dni. Podał jej zeszyt. Powiedział, żeby go otworzyła dopiero w domu, nie tutaj.
Nie otworzyła. Trzymała go na kolanach przez całą wizytę, jakby to była jakaś krucha rzecz, którą można stłuc. Kiedy wychodziła, zapytałam ją w drzwiach, czy wie, co tam jest. Powiedziała, że dziadek od miesiąca coś pisze i nie chce mówić co, i że się trochę boi to otworzyć.
Zmarł we wtorek nad ranem, ja akurat kończyłam dyżur. Zosia przyjechała, kiedy jeszcze salowa ścielała łóżko na nowo. Nie płakała przy mnie, tylko usiadła na tym samym krześle i wyjęła zeszyt z torby.
W środku – to już wiem, bo powiedziała mi później, kiedy przyszła po dokumenty ze szpitala – były listy. Nie jeden. Chyba ze dwadzieścia, każdy zaadresowany na inny rok jej życia. Osiemnasta urodziny, matura, ślub, pierwsze dziecko, pięćdziesiątka. Pisał je po kolei, ile zdążył, tak długo jak starczyło mu siły w palcach. Ostatni list, ten na kartce wyrwanej z tyłu zeszytu, nie miał daty. Było tam napisane, że nie wie, ile jeszcze rozdziałów jej życia zobaczy, ale że tę pierwszą stronę napisał razem z nią, i że to mu wystarczy.
Zosia zrobiła coś, o czym mi opowiedziała, kiedy wpadła podziękować pielęgniarkom kilka tygodni później. Poszła do notariusza przy ulicy Warszawskiej i kazała spisać kopie tych listów, każdy osobno, w kopertach z datami – dokładnie tak, jak zrobił to dziadek – i złożyła je w banku, w skrytce, którą wynajęła na dwadzieścia lat, żeby żaden z nich nie zaginął, nie zamókł, nie zniknął przy przeprowadzce. Oryginały zostawiła sobie, w tej samej siatce z Biedronki, którą teraz trzyma w szafie zamiast wyrzucić.
Powiedziała mi jeszcze jedno, stojąc w drzwiach dyżurki, z parasolem ociekającym na linoleum: że nie otworzy koperty z osiemnastką, bo tę już przeżyła bez niego, ale że reszta poczeka, aż przyjdzie pora. Podziękowała, że mierzyłam mu ciśnienie te wszystkie noce, i wyszła na korytarz, gdzie już czekała winda.
